Arteterapia



Arteterapia (Por. ang. Creative/Expressive Arts Therapy) powstała po Drugiej Wojnie Światowej i rozwijała się w każdej z jej poszczególnych dziedzin równolegle w Wielkiej Brytanii i USA. Pojęcie arteterapii jako subdyscypliny nauk medycznych, sztuki i społecznych mieści się w kręgu terapii kreatywnych. W trakcie procesu twórczego dochodzi do efektu zmian w obszarze struktur poznawczych, emocjonalnych i behawioralnych. Sztuka staje się pomostem pomiędzy umysłem a światem zewnętrznym. Celem arteterapii jest poprawa jakości życia i samopoczucia (Sekcja Naukowa Arteterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego). Definicja arteterapii sformułowana przez Stowarzyszenie Arteterapeutów Polskich ”KAJROS” określa Arteterapię jako działalność ukierunkowaną na człowieka i jego środowisko, mającą na celu przywrócenie, poprawę lub utrzymanie zdrowia i dobrej jakości życia, prowadzoną przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach, której specyfika polega na tym, że do realizacji tego celu wykorzystuje sztukę, w różnych jej formach, traktowaną jako narzędzie terapeutyczne oraz związek terapeutyczny zachodzący między prowadzącym terapię a jego podopiecznym. Szerokiej definicji arteterapii używa między innymi ANZATA (Stowarzyszenie Arteterapeutów Austaralii, Nowej Zelandii i Singapuru) podając, że arteterapia jest formą psychoterapii wykorzystującą sztuki, w tym wizualne, dramę, taniec/ruch w relacji terapeutycznej, w celu osiągnięcia fizycznej, umysłowej i emocjonalnej poprawy. Wyżej cytowane definicje dotyczą szerokiego ujęcia arteterapii.

W wąskim znaczeniu arteterapia zgodnie z definicją BAAT (British Association of Art Therapists) jest formą psychoterapii, która wykorzystuje media artystyczne (w dom. wizualne) jako podstawowy element komunikacji. AATA (American Art Therapy Association) natomiast definiuje arteterapię jako lecznicze z zastosowanie sztuki, w którym klienci przy pomocy nośnika jakim jest sztuka (w tym wypadku sztuki wizualne) oraz pracy terapeuty, uruchamiają proces twórczy, który pomaga w rozwiązaniu problemów emocjonalnych, zwiększenia samoświadomości, rozwoju umiejętności interpersonalnych, poprawy orientacji w otaczającej rzeczywistości, zmniejszenia lęków i zwiększenia poczucia własnej wartości, osiągając jednocześnie wgląd w siebie. Arteterapia w takim rozumieniu, integruje różne pola ludzkiego rozwoju, łączy  bowiem sztukę i wiedzę o procesie twórczym z psychoterapią.

Arteterapia jest sposobem wykorzystania sztuki do celów terapeutycznych. Uczestnicy sesji arteterapii, nie muszą posiadać uzdolnień artystycznych, gdyż ważna jest sama ekspresja twórcza, dzięki której uczestnik arteterapii uzewnętrznia siebie w akcie twórczym, przez co umożliwia dotarcie do tego co nie jest uświadomione a co często jest trudne do zwerbalizowania, gdyż mówienie o tym może być zbyt  trudne. Pośród technik pracy arteterapeutycznych najpopularniejsze to terapia przez sztuki wizualne, terapia tańcem i ruchem, dramaterapia, muzykoterapia.
Arteterapia może być wykorzystywana zarówno w celach terapeutycznych (w chorobie, zaburzeniu psychicznym lub fizycznym, niepełnosprawności), jak i rozwojowych dla ludzi zdrowych szukających rozwoju osobistego.

Od 1 stycznia 2015 roku rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania wprowadzono kod dla zawodu arteterapeuty. Arteterapeuci zostali sklasyfikowani i usytuowani pod kodem 323013. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej ustanawiając kod zawodu arteterapeuty wyraźnie zaznaczyło, iż klasyfikacja zawodów i specjalności nie stanowi podstawy prawnej do kształcenia w zawodzie. Nie należy tym samym używać zwrotu „uprawnienia zawodowe” w stosunku do zawodów i czynności nieregulowanych prawnie. Arteterapia w Polsce jest wolnym zawodem tzn. w zasadzie każdy może się nazwać arteterapeutą, tym samym w interesie poszczególnych jednostek szukających terapeuty jest, aby korzystać z pomocy profesjonalnego arteterapeuty, który pomoże a nie zaszkodzi. Przepisy nie regulują programów studiów / kursów, które nadają kwalifikacje zawodowe arteterapeucie, jednak zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami, od Arteterapeuty wymaga się ukończenia szkoły wyższej na kierunkach artystycznych lub studiów podyplomowych przygotowujących do prowadzenia arteterapii.

W Polsce na straży jakości świadczonych usług w zakresie arteterapii stoi Stowarzyszenie Arteterapeutów Polskich „Kajros”, które na użytek swoich członków, opracowało standardy jakości arteterapii, a arteterapeutom, którzy legitymizują się wykształceniem wyższym kierunkowym (np. studia podyplomowe), posiadającym praktykę zawodową i udokumentują oni, że w prowadzonej działalności  arteterapeutycznej postępują zgodnie ze standardami, mogą rozpocząć starania o odpowiedni certyfikat arteterapeuty.

W przypadku arteterapii klinicznej (w tym arteterapety klinicznego dzieci i młodzieży oraz superwizorów arteterapii klinicznej) standardy opracowała Sekcja Naukowa Arteterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, zgodnie z nimi poza określonym wykształceniem praktycy arteterapii klinicznej muszą posiadać staż kliniczny oraz superwizje.

Arteterapia skuteczna i bezpieczna powinna być praktykowana przez wykwalifikowanych Arteterapeutów, którzy są zrzeszeni w organizacjach wymagających stosowania się do zasad kodeksu etycznego Arteterapeutów i którzy pracują pod superwizją, które gwarantują bezpieczeństwo terapii klientom i pacjentom.

Arteterapia wykorzystuje sztukę, jako działanie terapeutyczne czy też rozwojowe, wg klasycznego podziału składają się na te działania:

Terapia tańcem i ruchem (zwana też choreoterapią, psychoterapią tańcem i ruchem), której definicja wg ADTA (American Dance Therapy  Association) opiera się na założeniu, że ciało, umysł i duch są ze sobą połączone, zgodnie z tą definicją terapia tańcem i ruchem jest to psychoterapeutyczne wykorzystanie ruchu do dalszej emocjonalnej, poznawczej, fizycznej i społecznej integracji jednostki.  Terapia tańcem i ruchem bazuje na relacji ruchu i emocji. Terapia ta jest jedną z form Arteterapii w szerokim ujęciu (tzw. Expressive Arts Therapy).

Terapia przez sztuki  wizualne (arteterapia wizualna czyli tzw. arteterapia w ujęciu wąskim jest to terapia poprzez formy plastyczne).  Jest to wykorzystanie form plastycznych w celach terapeutycznych. BAAT w swej definicji dodaje, że Arteterapia nie jest działalnością rekreacyjną albo nauką sztuki, choć sesje mogą być przyjemne. Klienci nie muszą mieć też żadnego wcześniejszego doświadczenia lub wiedzy w sztuce.

Dramaterapia – czyli najpopularniejsza metoda pracy opierającą się na teatrze, która została  ukształtowana jako profesja w latach 70-tych w Wielkiej Brytanii. Z definicji BADTH (The British Association of  Dramatherapists) jest zastosowaniem leczniczych aspektów dramy i teatru jako procesu terapeutycznego. Dramaterapia używa akcji jako metody pobudzającej kreatywność i wyobraźnię. Jako forma psychoterapii wykorzystuje przede wszystkim lecznicze aspekty teatru, ponad ćwiczenia teatralne wykorzystuje również ruch i improwizacje. Jest to metoda pracy i zabawy, która używa metod działania w celu ułatwienia kreatywności, wyobraźni, uczenia się, zrozumienia. Umożliwia, ponadto wgląd w osobiste problemy, uczy jak je rozwiązywać i doprowadza do wewnętrznego rozwoju. 

Muzykoterapia – definiowana jako wykorzystanie interwencji muzycznych do osiągnięcia zindywidualizowanych celów w relacji terapeutycznej. Jest to metoda pracy, w której muzyka jest używana w relacji terapeutycznej dla fizycznych, emocjonalnych, poznawczych i  społecznych potrzeb jednostek.

Biblioterapia - czyli leczenie za pomocą szeroko pojętej literatury, definiowana jest jako proces dynamicznej interakcji zachodzącej między osobowością czytelnika a literaturą.

Każda z tych metod może pomóc w osiągnięciu celu, jakim jest osiągnięcie równowagi i harmonii ciała, duszy i umysłu. Wielu klasyków i pionierów szeroko pojmowanej arteterapii zwraca uwagę na dwa podejścia do arteterapii tj. kliniczny oraz rozwojowy charakter terapii, przy czym arteterapię kliniczną powinni stosować wyłącznie wykwalifikowani terapeuci (czy też doradcy), natomiast rozwojową mogą stosować również inni specjaliści wykorzystujący elementy arteterapii w swojej praktyce zawodowej (np. nauczyciele).


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Więcej o arteterapiach w tekstach:

Artetrapie w Polsce – w poszukiwaniu tożsamości

Taniec w terapii - terapia/psychoterapia tańcem i ruchem oraz taniec terapeutyczny

Terapia tańcem i ruchem i psychiatria (praca w teamie terapeutycznym

DMT a autyzm

Improwizacje Psychomotoryczne Tańca Wewnętrznego (IPTW©)

DMT przeciwko agresji w szkole

DMT w terapii uzależnień

DMT z seniorami (demencja)





Aktualności

Warsztat w Krakowie

2018-11-13, Autor: admin


Konferencja arteterapia

Czytaj więcej »

Nowa lokalizacja

2018-08-06, Autor: admin


Sesje terapeutyczne w nowej lokalizacji

Czytaj więcej »

Aktualności

Facebook

Odwiedź nasz profil na Facebooku:

Kontakt

W związku z licznymi obowiązkami i prowadzonymi sesjami oraz warsztatami
w ciągu dnia, preferuję kontakt mailowy lub za pośrednictwem formularza kontaktowego. Zapraszam do kontaktu.

Anna Rojewska-Nowak
E-mail:kontakt@arteterapia.com.pl
Kontakt